Afryka to fascynujący kontynent i warto aby dzieciaki poznawały jego różnorodność, bogactwo historii i inspirujące postaci. Wśród książek dla dzieci tą najbardziej znaną jest „W pustyni i w puszczy” (ale niestety źle się zestarzała). W tym wpisie zebrałam dla was różne książki warte przeczytania, niektóre z nich znajdziecie pewnie w bibliotece.
Spis treści:
Ten artykuł w PDF możesz wydrukować lub wgrać w telefon.
Do tego wpisu zainspirowało mnie spotkanie z rodziną w Elephant Sands, która z trójką dzieci przemierzała Botswanę (pozdrawiam was serdecznie!). Jeśli planujecie podróż do Afryki ze swymi pociechami, zobaczcie jakie książki warto zabrać w podróż lub poczytać przed wyjazdem.
Mity, baśnie, legendy
Dlaczego pawian nie lubi żółwia?
Idealna książka dla wszystkich miłośników zwierząt i Afryki.
Mity z serca Afryki zebrane w tej książce wyjaśniają wygląd i zachowania afrykańskich zwierząt. Z ponad 40 opowieści dowiecie się dlaczego gepard ma kreski na obliczu, słoń ma małe oczy, guziec nie jest najpiękniejszym stworzeniem, hiena kuleje, żurawie mają korony z piór, zaś hipopotam ziewa.
Opowieści są krótkie i zapadające w pamięć – wiele z nich opowiadam na afrykańskich biwakach przy ogniskach (i gwarantuję wam, że dorośli słuchają ich jak dzieci!). Doskonała dla dzieciaków w każdym wieku i wszystkich jadących na safari! O tym jak pisałam tę książkę przeczytasz TUTAJ
tekst: Anna Olej-Kobus
ilustracje: Mariana Jagoda
Wydawnictwo Kropka, 2025
Zarafa. Żyrafa o której usłyszał świat
Zarafa. Żyrafa o której usłyszał świat.
Prawdziwa historia, która brzmi jak bajka. Wyobraź sobie żyrafę w pelerynie i… kaloszach, kroczącą pieszo z Marsylii do Paryża i wzbudzającą sensację w każdej mijanej wiosce. Taka jest niezwykła historia Zarafy – pierwszej żyrafy w historii Francji która dotarła tu z Sudanu. W książce jest opisana cała trasa wędrówki i przygód Zarafy oraz znajdziecie tu wiele zaskakujących ciekawostek przyrodniczych o żyrafach.
Tekst: Anna Olej-Kobus
ilustracje: Ola Krzanowska
wydawnictwo: Zielona Sowa, 2025
Wielkie czyny szympansa Bajbuna Mądrego
Urocza książka autorstwa Kamila Giżyckiego jest świetnym uzupełnieniem „Króla lwa”, pokazując przygody zwierząt na afrykańskiej sawannie. Szympans Bajbun, rozważny i odpowiedzialny dworzanin, świetnie radzi sobie z największymi problemami oraz z najdziwniejszymi nawet zachciankami swego króla, lwa. Nawet gdy sytuacja wydaje się beznadziejna, dzięki inteligencji, doświadczeniu i sprytowi nieraz ratuje królestwo zwierząt z opresji. Aż strach pomyśleć, co by się stało, gdyby król musiał kiedyś sam jeden, bez pomocy swego doradcy, władać swoimi poddanymi!
Wydana dość dawno temu w ramach serii „Cała Polska czyta dzieciom” (a pierwsze wydanie pochodzi z 1960 r.), warto poszukać w bibliotece lub w aukcjach w sieci.
Tekst: Kamil Giżycki
ilustracje: Anita Głowińska
wydawnictwo: Polityka – Spółdzielnia Pracy, 2007
Dwadzieścia sześć bajek z Afryki ze zdjęciami Ryszarda Kapuścińskiego
Książka czerpie inspiracje z dzieła Stanisława Piłaszewskiego „Egzotyczny świat sawanny. Kultura i cywilizacja świata Hausa”, która posłużyła jako podstawowe źródło do tłumaczeń. Każda z bajek została zaadaptowana przez różnych autorów, którzy starali się oddać klimat i magię opowieści z różnych zakątków Afryki. Przygody sympatycznych zwierząt jak lew, królik, krokodyl czy lampart, pokazują kulturę i wartości, które od wieków kształtują życie ludów kontynentu. Książka jest ilustrowana zdjęciami autorstwa Ryszarda Kapuścińskiego.
Zdjęcia: Ryszard Kapuściński
Wydawnictwo: Agora, 2011
Czarownica Nanga. Baśnie afrykańskie
Pełne egzotyki bajki o ludziach-zwierzętach, czarownikach, świętych słoniach, cudownych kogutach, gazelach i księżycu lśniącym na niebie niczym rogalik, przenoszą czytelnika w świat afrykańskiego kontynentu w jego najczystszej, nieskażonej cywilizacją postaci. Klimat książki tworzą znakomite ilustracje słowackiego grafika i malarza Milosa Koptáka.
tekst: Kama Sywor Kamanda
Ilustracje: Miloš Kopták
wydawnictwo: Media Rodzina, 2009
Głos tam-tamów. Bajki z Afryki
Tam-tamy, od których pochodzi tytuł tego zbioru, to bębny służące do przekazywania wiadomości na dużych odległościach. Podobnie dziesięć opowiedzianych tu historii dociera do nas po tysiącleciach przekazywania ich z ust do ust w rytm muzyki. Historie plemion takich jak Buszmeni, Tuaregowie, Masajowie i Berberowie charakteryzują się dużą wrażliwością na świat i jego urodę, a często okraszone są też nutką ironii. Całości towarzyszą wspaniałe ilustracje najważniejszych międzynarodowych artystów.
Tekst: Dal Cin Luigi
ilustracje: jedno z opowiadań zilustrował Józef Wilkoń
wydawnictwo: Słowne, 2021
Prawdziwe historie
Afryka Kazika
Afryka Kazika – prawdziwa i niesamowita historia!
Łukasz Wierzbicki barwnie i z humorem opisał prawdziwą historię, która przez dziesięciolecia pozostawała w zapomnieniu. Książka została napisana na podstawie reportaży Kazimierza Nowaka, który jako pierwszy człowiek na świecie w latach 30. XX w. objechał całą Afrykę (co zjęło mu 5 lat!). Spotkania z mieszkańcami Afryki, mrożące krew w żyłach, a niekiedy zabawne przygody, które zdarzyły się naprawdę, pozwolą poznać młodemu czytelnikowi tego niezwykłego podróżnika. Książka jest lekturą w szkole podstawowej. Wersja tej książki dla dorosłych to „Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd”.
tekst: Łukasz Wierzbicki
ilustracje: Beata Kulesza-Damaziak, Marcin Leśniak, Marcin Ćwikła, Krzysztof Rusinek
Wydawnictwo BIS, 2010
Tippi z Afryki. Moja księga dżungli
Niezwykła książka pokazująca dzieciństwo Tippi, córki pary francuskich fotografów przyrody i autorów filmów dokumentalnych o zwierzętach: Sylvie i Alain Degré. Mała Tippi dorasta w świecie zwierząt i przyrody Namibii. Ten wspaniały album wzbogacony jest o jej zadziwiające dojrzałością refleksje. Doskonała dla dzieci i dorosłych. Książka zawiera unikatowe i fenomenalne zdjęcia – jestem pewna, że wasze dzieci po ich zobaczeniu zaczną marzyć o afrykańskiej przygodzie.
tekst: Peronnet Valerie
zdjęcia: Sylvie i Alain Degré
wydawnictwo: Arkadiusz Wingert, 2000
Wangari Maathai – kobieta, która posadziła miliony drzew
Książka opowiadająca o życiu i dokonaniach Wangari Maathai, laureatki Pokojowej Nagrody Nobla. Kenijka zaangażowała afrykańskie kobiety w zalesianie pustynniejących terenów. Za swojego życia doprowadziła do zasadzenia 30 milionów drzew, a założony przez nią Ruch Zielonego Pasa kontynuuje jej dzieło. Młodzi czytelnicy dowiedzą się nie tylko, jak ważne dla życia człowieka i planety są drzewa, ale też jak wiele można osiągnąć dzięki wizji, pracy i wytrwałości
tekst: Franck Prévot
ilustracje: Aurélia Fronty
wyd. Zakamarki, 2023
Ja… Jane
Doskonała książka o Jane Goodall, jednej z najwybitniejszych badaczek szympansów, której artykuły przyczyniły się do lepszego poznania i zmiany podejścia ludzi do tych zwierząt. Jane, marzyła o tym, by w swym dorosłym życiu pomagać zwierzętom oraz zmieniać świat na lepsze – i udało się jej spełnić swe marzenia. Publikacja jest pięknie napisana i zilustrowana.
Tekst i ilustracje: Patrick McDonnell
wyd. G+J, 2011
O chłopcu, który ujarzmił wiatr
Pełna przygód opowieść o sile marzeń. William Kamkwamba był nastolatkiem, gdy jego wioskę w afrykańskim Malawi nawiedziła straszliwa klęska głodu. Z powodu braku pieniędzy William musiał porzucić szkołę, jednak dzięki swojej pomysłowości i uporowi udało mu się odmienić życie wielu ludzi.
Chłopiec postanowił skonstruować wiatrak z części znalezionych na złomowisku. Mimo trudności i braku wiary ze strony innych ludzi, nie poddawał się i ciężko pracował, by spełnić swoje marzenie i skonstruować maszynę, która pozwoliła mu doprowadzić prąd do domów i umożliwiła nawadnianie pola, odpędzając widmo głodu. Afrykański nastolatek został bohaterem znanym na całym świecie jako „chłopiec, który ujarzmił wiatr”. Fascynująca opowieść, będąca połączeniem biografii i powieści przygodowej, stała się także inspiracją dla filmu Netflixa z Chiwetelem Ejioforem i Maxwellem Simbą w rolach głównych.
Tekst: William Kamkwamba, Bryan Maeler
wydawnictwo: Znak, 2019
Encyklopedie i atlasy
Atlas świata z saharyjską baśnią Zofii Staneckiej. Afryka
Piękny altas świata.
Seria książek pokazujących różnorodne kontynenty. Czym różnią się Masajowie od ludów Bantu, jakim miastem jest dzisiejszy Kair i jak wyglądała samotna podróż rowerem Kazimierza Nowaka wokół całego kontynentu? Nowatorska książka pokazująca różnorodność naszego świata. Bogato ilustrowany atlas zawiera mnóstwo ciekawych informacji przyrodniczych i kulturowych oraz krótką baśń etniczną. Ciekawa forma graficzna uzupełniona o półprzezroczyste kalki pozwala czytelnikowi na odkrywanie otaczającego nas świata.
W książce są też informacje o geografii, przyrodzie, historii i sztuce (w tym tradycji masek). Dzięki temu otrzymujemy pełen przegląd bogactwa i różnorodności całego kontynentu. Książka do znalezienia w bibliotekach i na aukcjach.
tekst: Kinga Preibisz-Wala, Maria Deskur, Zofia Stanecka
ilustracje: Marta Ignerska,
wydawnictwo: Lektorklett, 2009,
Afryka. Kontynent kolorów
Swoista encyklopedia gdzie nie ma za wiele tekstu, za to są piękne ilustracje. Ta książka to podróż przez kontynent, który był świadkiem narodzin pierwszych istot ludzkich i doświadczył tragedii niewolnictwa. Od stolic po pustynie, od sawann po gęste dżungle, od futurystycznych dzielnic po wioski rybackie, odkryjesz zapierające dech w piersiach krajobrazy, różnorodne ludy i sposoby życia, niezwykłych bohaterów, pomniki, majestatyczne zwierzęta i niezwykłe historie.
tekst: Soledad Romero Marino
ilustracje: Raquel Martin
wyd. Muchomor, 2022
Książki przygodowe
Tańcz, Córko Księżyca!
Córka Księżyca nie zawsze chodziła zgarbiona, podpierając się laską. Kiedyś była tancerką, najwspanialszą tancerką w wiosce, w której wiele lat temu przyszła na świat…Piękna poetycka opowieść kameruńskiego poety, dramaturga i autora książek dla dzieci zilustrowana przez francuskiego ilustratora. O życiu i ludzkim losie, o młodości i starości, o tym, co przemija i co pozostaje, o pasji i o tańcu oczywiście. A wszystko w scenerii afrykańskiej wioski tętniącej kolorami, muzyką i opowieściami.
Tekst: Kouam Tawa
ilustracje: Fred Sochard
wydawnictwo: Zakamarki, 2019
Biała żyrafa, Ostatni lampart, Opowieść słonia
Lauren st John (urodzona w Rodezji ob. Zimbabwe gdzie mieszkała przez pierwszych 16 lat życia) zabiera czytelników do Afryki gdzie osierocona jedenastolatka Kat Wolfe ze swymi zwierzęcymi pomocnikami prowadzi ekscytujące śledztwa. Malownicze krajobrazy dzikiej Afryki, historia mieszkańców Czarnego Lądu, tajemnice i spiski tworzą tło dla pięknej historii o nietypowej przyjaźni dziewczynki i białej żyrafy, lamparta w rezerwacie przyrody Sawubona.
Tekst: Lauren St John
Wydawnictwo: W.A.B. 2009
Książki naszego dzieciństwa
Jako dziewczynka zaczytywałam się tymi książkami i były dla mnie wzorcem z Sevres doskonałej literatury przygodowej. Przy okazji kształtując mój obraz kontynentu i jego mieszkańców. Rzecz w tym, że powstały w zupełnie innych realiach i kompletnie nie przystają do dzisiejszych czasów (o tym dlaczego „W pustyni i w puszczy” należy wyrzucić z lektur piszę TUTAJ). Niestety obie książki kreują wyższość białego człowieka nad rdzennymi ludami, przedstawianymi według najgorszych stereotypów.
W pustyni i w puszczy
Klasyczna powieść przygodowa, która pokoleniom Polaków pokazywała Afrykę. Kilka lat temu przeczytałam ją z synami – niestety ta książka ugruntowuje w dzieciach rasizm (biały=lepszy). Gdyby przepisać ją na nowo pewnie byłaby to dobra książka, ale w wersji stworzonej przez Sienkiewicza jest opowieścią o białym zbawcy (przeczytaj dlaczego nie powinna być lekturą w podstawówce TUTAJ).
Tomek na Czarnym Lądzie
Jeśli czytaliście tę książkę w dzieciństwie, pamiętacie pewnie, że wywoływała w was emocje przygodami jakie przeżywali bohaterowie. I raczej umknęło wam, że Tomek z ojcem i bosmanem przybyli tu aby łapać zwierzęta do zoo, a czasem jakieś musieli zabić – jak srebrnogrzbietego samca, który stanął w obronie swej rodziny lub szarżującego nosorożca. Opisy rdzennych ludów są tak rasistowskie, że kompletnie nie nadają się do czytania dzieciom.
Powyższa lista z pewnością jest kompletna, jeśli znacie wartościowe książki dla dzieci o Afryce – podzielcie się nimi w komentarzu.
Wspaniałych literackich podróży!
Z dziale PRZECZYTAJ znajdziesz opisane inne książki warte uwagi. Moje książki z autografem kupisz w sklepie NAMIB.pl
(c) AfrykAnka | Anka Olej-Kobus
